Doet acupunctuur pijn? Wat je voelt van de naalden
Meestal valt het mee. Je voelt soms een klein prikje, en daarna vaak een zeurend, zwaar of tintelend gevoel rond de naald.
Over acupunctuur
Bij acupunctuur worden dunne naalden op vaste punten in de huid gezet. Het komt uit de traditionele Chinese geneeskunde; hoe het precies werkt, weet niemand nog.
Bij acupunctuur zet een behandelaar dunne naalden in de huid op vaste punten van het lichaam. De naalden zijn massief, niet hol zoals een injectienaald: er gaat niets in of uit. Ze blijven een tijdje zitten, meestal tot ongeveer twintig minuten, en gaan er dan weer uit.
Er zijn verwante behandelingen zonder naald. Bij acupressuur druk je met je vingers op dezelfde punten. Bij moxa wordt een punt verwarmd met een smeulend stokje van bijvoet, een plant. Met beide werk ik al jaren, onder meer bij zwangere vrouwen. Acupunctuur met naalden is daar in mijn praktijk bij gekomen.
Acupunctuur komt uit China en wordt volgens het Amerikaanse onderzoeksinstituut NCCIH al minstens 2.500 jaar in een of andere vorm gebruikt. In de traditionele Chinese geneeskunde stroomt er energie door het lichaam, qi genoemd. Een verstoring van die stroom zou klachten geven, en de naalden op de juiste punten zouden die stroom weer op gang helpen.
Dat is een manier van denken over het lichaam, geen uitkomst van modern onderzoek. Als ik naar je tong kijk en je pols voel, hoort dat bij die traditie. Het helpt mij om een behandeling te kiezen, maar het is geen medische diagnose.
Dat weet niemand precies. Het NCCIH noemt drie mogelijke verklaringen die naast elkaar kunnen bestaan:
De Cleveland Clinic noemt ook het idee dat de naalden het zenuwstelsel prikkelen om stoffen aan te maken die pijn dempen, zoals endorfine. Ook daar staat bij dat we de effecten nog maar net beginnen te begrijpen.
Deels wel, en deels misschien niet. Dat is de vraag waar onderzoekers het meest over twisten.
Onderzoekers vergelijken echte acupunctuur vaak met nep-acupunctuur. Daarbij komen de naalden op plekken die geen acupunctuurpunt zijn, of ze gaan niet echt de huid in. In veel studies helpt echte acupunctuur duidelijk beter dan geen behandeling, maar slechts een beetje beter dan nep. Bij migraine bijvoorbeeld halveerde de hoofdpijn bij 41 van de 100 mensen met acupunctuur tegenover 17 van de 100 zonder. Tegenover nep-acupunctuur was het 50 tegenover 41.
Een grote analyse van Vickers en collega's uit 2018 bundelde de gegevens van ruim 20.000 patiënten met langdurige pijn uit 39 studies. Acupunctuur deed het beter dan nep-acupunctuur en beter dan geen acupunctuur, en het effect bleef na een jaar grotendeels bestaan. Volgens de onderzoekers is het effect niet helemaal door placebo te verklaren. Wel tellen andere dingen dan het prikken op de juiste plek flink mee. Ze zagen kleinere verschillen in studies waarin de nepnaalden ook echt de huid in gingen.
Andere wetenschappers zien dat anders. Colquhoun en Novella vatten hun kritiek in 2013 samen in de titel van hun artikel: acupunctuur is "theatraal placebo". Het Amerikaanse NCCIH zit ertussenin en schrijft dat aspecifieke effecten bijdragen aan de werking bij pijn.
Een deel van wat mensen merken, komt van de behandeling als geheel, zoals de tijd en aandacht die je krijgt. Een kleiner deel lijkt van het prikken zelf te komen. Hoe groot dat deel is, verschilt per klacht en blijft onderwerp van discussie. Daarom staat bij elk artikel over een klacht wat het onderzoek laat zien en hoe zeker dat is. Kijk bijvoorbeeld bij migraine en hoofdpijn of rugpijn.
Er zijn verschillende stijlen. De Engelse richtlijn voor langdurige pijn (NICE) noemt acupunctuur "within a traditional Chinese or Western acupuncture system": volgens de traditionele Chinese leer of volgens een westerse, medische benadering. Ik werk vanuit de traditionele Chinese manier. Daarom stel ik ook vragen over je slaap, je eten en je cyclus, en kijk ik naar je tong en pols.
Dry needling is iets anders. Het Jeroen Bosch Ziekenhuis beschrijft het als een vorm van fysiotherapie waarbij de fysiotherapeut met een hele dunne naald in een spierknoop (triggerpoint) prikt, één naald tegelijk. Het ziekenhuis schrijft er uitdrukkelijk bij: "Dry needling is niet hetzelfde als acupunctuur." Voor dry needling ga je naar een fysiotherapeut.
Acupunctuur stelt geen diagnose en vervangt de zorg van je huisarts niet. Heb je een nieuwe klacht of weet je niet waar je pijn vandaan komt, laat het dan eerst door je huisarts bekijken. Stop niet met medicijnen omdat je acupunctuur krijgt. Wil je weten hoe een afspraak verloopt, lees dan zo gaat een behandeling.
Wil je acupunctuur eens proberen? Maak een afspraak.
NCCIH: Acupuncture: Effectiveness and Safety (2022). Cleveland Clinic: Acupuncture (2023). The Journal of Pain 2018: Acupuncture for Chronic Pain: Update of an Individual Patient Data Meta-Analysis. Anesthesia & Analgesia 2013: Acupuncture is theatrical placebo. Cochrane 2016: Acupuncture for preventing migraine attacks. NICE: Chronic pain (primary and secondary) in over 16s: assessment of all chronic pain and management of chronic primary pain (2021). Jeroen Bosch Ziekenhuis: Dry needling (geraadpleegd 2026).
Meestal valt het mee. Je voelt soms een klein prikje, en daarna vaak een zeurend, zwaar of tintelend gevoel rond de naald.
Acupunctuur met steriele naalden geldt als een van de veiligere behandelingen. Kleine bijwerkingen zoals een blauw plekje komen voor, ernstige zijn zeldzaam.
In onderzoek hadden mensen met migraine of spanningshoofdpijn na een kuur acupunctuur vaker minder hoofdpijndagen. Het verschil met nep-acupunctuur is klein.